Betaalde u te veel voor uw verhuurvergunning? Zo vraagt u het geld terug

Verhuurders in Leiden ontvingen de laatste jaren een rekening van de gemeente. Om een woning te mogen verhuren, moesten zij een verhuurvergunning aanvragen. Daarvoor moesten zij leges betalen — soms honderden euro's per woning. Maar een belastingrechter heeft inmiddels geoordeeld dat de gemeente Leiden beter moet uitleggen waarom die kosten zo hoog zijn. De gemeente kan het bezwaar van een verhuurder niet zomaar afwijzen zonder inzage te geven in de werkelijke kosten. Dat is een belangrijk signaal. Want als de leges hoger zijn dan de werkelijke kosten, zijn ze onrechtmatig. En dan kunt u het te veel betaalde geld terugvragen.

Maar speelt dit alleen in Leiden? En wat kunt u zelf doen? In dit artikel leggen we het uit.

Wat is een verhuurvergunning en wat mag een gemeente daarvoor vragen?

Sinds 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap (Wgvh) van kracht. Die wet verplicht verhuurders zich te houden aan basisregels. Denk aan: geen onredelijke servicekosten vragen, de huurder goed informeren en geen discriminatie bij het selecteren van huurders.

Gemeenten mogen op basis van deze wet een verhuurvergunningplicht invoeren. Dat betekent dat verhuurders een vergunning moeten aanvragen voordat zij een woning mogen verhuren. Doen zij dat niet, dan riskeren zij een boete.

Voor het behandelen van zo'n vergunningaanvraag mogen gemeenten leges in rekening brengen. Dat zijn administratieve kosten voor de dienst die de gemeente verleent.

Maar: gemeenten mogen niet zomaar een bedrag vaststellen. De bevoegdheid om leges te heffen staat in artikel 229 van de Gemeentewet. Daarin is ook een grens opgenomen: de totale legesopbrengst mag niet hoger zijn dan de totale kosten die de gemeente maakt. Dit heet het kostendekkingsvereiste. Verdient de gemeente meer dan zij uitgeeft? Dan zijn de leges (deels) onrechtmatig.

Waarom zijn de Leidse leges in de knel gekomen?

In Leiden voerde de gemeente een verhuurvergunningplicht in op grond van de Wet goed verhuurderschap. Daarvoor stelde zij legestarieven vast. Maar een verhuurder — Tiddo Bresters uit Leiderdorp — vond die bedragen te hoog en tekende bezwaar aan. De belastingrechter gaf hem gelijk: de gemeente Leiden moet inzage geven in de kosten die zij maakt en haar tarieven beter onderbouwen.

Dit oordeel raakt de kern van het legesstelsel. Gemeenten moeten kunnen aantonen dat hun tarieven in verhouding staan tot de werkelijke kosten. Kunnen zij dat niet, dan zijn de leges — geheel of gedeeltelijk — onrechtmatig. En onrechtmatig betaalde leges zijn terug te vorderen.

Voor de juridisch geïnteresseerde lezer: de grondslag voor de terugvordering is gelegen in artikel 229b Gemeentewet, dat bepaalt dat tarieven zodanig worden vastgesteld dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. Is dat wel het geval, dan is de legesverordening op dat onderdeel onverbindend — en heeft u recht op teruggave van het te veel betaalde.

Gaat dit ook in andere gemeenten?

Dat is een terechte vraag. Na de invoering van de Wet goed verhuurderschap zijn inmiddels tientallen gemeenten een verhuurvergunningplicht gaan invoeren. Steden als Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Groningen en Eindhoven gebruiken de wet om de huurmarkt te reguleren. En bijna allemaal hebben zij legestarieven vastgesteld voor het behandelen van vergunningaanvragen.

De kans is aanwezig dat ook in andere gemeenten de leges te hoog zijn vastgesteld. Zeker als de gemeente de tarieven heeft ingevoerd zonder gedetailleerd kostenoverzicht. De belastingrechter kijkt of de gemeente kan aantonen hoe zij het tarief heeft berekend. Is die onderbouwing er niet, of klopt die niet, dan zijn er goede argumenten om bezwaar te maken.

Kort gezegd: als u verhuurvergunning-leges heeft betaald, is het de moeite waard om na te gaan of de gemeente die kosten goed heeft onderbouwd.

Wat kunt u als verhuurder doen? Stappenplan

Heeft u leges betaald voor een verhuurvergunning? Volg dan deze stappen:

Stap 1 — Bewaar uw bescheiden Bewaar de legesaanslag of het aanslagbiljet. Dit is het document waarop staat hoeveel leges u moet betalen. Zonder dit document kunt u geen bezwaar maken.

Stap 2 — Controleer de bezwaartermijn U heeft zes weken de tijd om bezwaar te maken tegen een legesaanslag, gerekend vanaf de datum van het besluit. Bent u die termijn verlopen? Dan is het in de meeste gevallen te laat voor bezwaar, tenzij er bijzondere omstandigheden zijn.

Stap 3 — Vraag de gemeente om onderbouwing U kunt de gemeente vragen hoe zij het legestarief heeft berekend. Welke kosten zijn meegenomen? Kloppen die met de werkelijke uitgaven? Dit is openbare informatie waarop u in principe recht heeft via de Wet open overheid (Woo).

Stap 4 — Maak bezwaar Dien tijdig een bezwaarschrift in bij de gemeente. Voer daarin aan dat de leges niet voldoen aan het kostendekkingsvereiste van artikel 229 en 229b Gemeentewet, en dat de gemeente de tarieven onvoldoende heeft onderbouwd.

Stap 5 — Bewaar het bezwaar voor beroep Als de gemeente uw bezwaar afwijst, kunt u in beroep gaan bij de belastingkamer van de rechtbank. Dat is dezelfde route die de verhuurder in Leiden heeft gevolgd — met succes.

Wanneer schakel je een advocaat of belastingadviseur in?

In de meeste gevallen is bezwaar maken iets wat u zelf kunt doen. Maar er zijn situaties waarin professionele hulp verstandig is:

Als de termijn bijna verloopt en u weinig tijd heeft om alles goed uit te zoeken.
Als het om meerdere panden gaat en de in te vorderen bedragen oplopen.
Als de gemeente uw bezwaar heeft afgewezen en u wilt doorprocederen.
Als de gemeente weigert inzage te geven in de kostendekking.

Een belastingadviseur of advocaat gespecialiseerd in gemeentelijk belastingrecht kan beoordelen of uw situatie kans van slagen heeft. De kosten van rechtsbijstand zijn soms te verhalen als u de procedure wint.

Tot slot

De zaak in Leiden laat zien dat gemeenten niet zomaar verhuurvergunning-leges mogen heffen. Er gelden duidelijke juridische grenzen. Als de kosten niet zijn onderbouwd, of als de gemeente meer int dan zij uitgeeft, kunt u als verhuurder actie ondernemen.

Heeft u leges betaald? Controleer de aanslag, kijk naar de bezwaartermijn en neem bij twijfel contact op met een specialist.

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vormt geen individueel juridisch advies. Raadpleeg een advocaat voor uw specifieke situatie.