Buurweg: heeft de buurman recht op dat pad langs mijn tuin?

Gepubliceerd op blog.grensgids.com | Burenrecht

U heeft een pad aan de zijkant of achterkant van uw huis. Al jaren loopt de buurman erlangs. Of andersom: u gebruikt al decennialang een smal pad over het perceel van uw buur om uw achtertuin te bereiken — totdat er ineens een hek staat. Wat zijn nu eigenlijk uw rechten?

Dit soort situaties leidt tot veel verwarring én soms tot hoog oplopende conflicten. Want wanneer heeft iemand écht recht op dat pad? En wanneer niet? We beantwoorden de drie vragen die wij het vaakst horen.

Vraag 1: Hoe weet ik of er een buurweg bestaat?

Een buurweg (ook wel: buurpad of erfdienstbaarheid van weg) is een recht om over andermans grond te lopen of te rijden. Dat recht is niet vanzelfsprekend. Het moet ergens op gebaseerd zijn. Er zijn drie mogelijke bronnen:

1. Een afspraak in de akte

De meest duidelijke situatie: in de koopakte of leveringsakte van uw huis staat beschreven dat er een recht van overpad is. Dit recht heet een erfdienstbaarheid. Het is vastgelegd bij de notaris en ingeschreven in de openbare registers. Wie ook uw huis of dat van uw buur koopt, is eraan gebonden. Dit recht blijft bestaan, ook bij verkoop.

De eerste stap: controleer de akte én het Kadaster. Via het Kadaster kunt u opvragen welke rechten op een perceel rusten. Zoek in de aktes op termen als "recht van overpad", "erfdienstbaarheid van weg" of "buurweg". Heeft u de akte niet bij de hand? Dan kunt u die opvragen via het Kadaster of bij de notaris.

2. Oud recht: de klassieke buurweg

Voor 1992 kende de wet een specifieke regeling voor de "buurweg" (artikel 719 BW oud). Daarvoor was een akte niet nodig: het was voldoende dat meerdere buren jarenlang gezamenlijk gebruik maakten van een pad, en dat de eigenaar van de grond dit bewust duldde. Zo'n buurweg werd niet automatisch opgeheven toen het nieuwe Burgerlijk Wetboek in 1992 in werking trad. Bestaande buurwegen zijn overgangsrechtelijk in stand gebleven.

Let wel: persoonlijke toestemming ("je mag er wel even langs") is géén buurweg. Dit maakte de rechtbank Noord-Holland nog eens duidelijk in 2025 (ECLI:NL:RBNHO:2025:4552). In die zaak maakten buren al jaren gebruik van een pad met toestemming van de vorige eigenaar. Na verkoop sloten de nieuwe eigenaren het pad af. De rechter oordeelde dat er nooit een zakelijk recht was ontstaan — omdat de toestemming altijd persoonlijk was geweest. De boodschap: gedogen door één eigenaar ≠ een blijvend recht.

3. Verjaring

In sommige gevallen kan ook door jarenlang onafgebroken gebruik (zonder toestemming) een erfdienstbaarheid zijn ontstaan via verjaring. Dit vereist dat het gebruik ondubbelzinnig was en twintig jaar heeft geduurd. Dit is juridisch complexe materie en wordt door rechters streng beoordeeld.

Vraag 2: Kan ik een buurweg beëindigen?

Als er een erfdienstbaarheid in de akte staat, kunt u die niet zomaar opzeggen. U heeft dan twee opties:

1. Overeenstemming: U spreekt met uw buur af dat het recht vervalt. Dit moet notarieel worden vastgelegd en in het Kadaster worden ingeschreven.

2. Opheffing via de rechter: De rechter kan een erfdienstbaarheid opheffen als de rechthebbende (uw buur) er geen redelijk belang meer bij heeft. Maar de lat ligt hoog. Uit een recente uitspraak van de Rechtbank Rotterdam (ECLI:NL:RBROT:2025:15302) bleek dat de rechter een verzoek tot opheffing afwees, ook al had de buur inmiddels een eigen toegangsweg aangelegd. Het redelijk belang wordt ruim uitgelegd. Zolang de buurman het pad ook maar enigszins kan gebruiken, is opheffing lastig.

Ook niet-gebruik leidt niet automatisch tot het einde van een erfdienstbaarheid. De rechtbank Rotterdam (ECLI:NL:RBROT:2025:14273) oordeelde in 2025 dat een achterpad-erfdienstbaarheid in stand bleef, ook al was het pad jarenlang gedeeltelijk geblokkeerd door een garage. Er was geen sprake van volledige en aaneengesloten versperring.

Kortom: een buurweg of erfdienstbaarheid beëindigen kost moeite. Het werkt alleen via de notaris (met instemming van de buurman) of via een rechter — en die toetst streng.

Vraag 3: Wat als ik het pad afsluit — of zelf word afgesloten?

Als u het pad afsluit

Staat er een erfdienstbaarheid in de akte, dan heeft uw buur het recht die af te dwingen. Hij kan naar de rechter stappen en vorderen dat u het pad vrijgeeft. De rechter kan daarbij een dwangsom opleggen: voor elke dag dat u het pad afsluit, betaalt u een boete.

Let op: een buurweg geeft alleen recht op gebruik voor de vastgestelde bestemming. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde in 2023 (ECLI:NL:GHARL:2023:9881) dat klanten van een aan-huis-nagelsalon het buurpad niet mochten gebruiken. De erfdienstbaarheid gold voor persoonlijk gebruik — commercieel klantverkeer viel daar buiten.

Als u wordt afgesloten

Heeft u een recht van overpad in de akte staan en wordt dat geblokkeerd, dan staat u juridisch sterk. U kunt in kort geding nakoming vorderen. Dit geldt ook als de blokkade al een tijdje bestaat: niet-gebruik door uzelf doet het recht niet vervallen.

Heeft u géén recht op papier, maar bent u er al jarenlang van overtuigd dat u er gebruik van mocht maken? Dan is het zaak om de situatie snel te laten beoordelen. Soms is er toch een recht ontstaan — maar dat moet worden bewezen.

Tot slot

Bij buurwegen gaat het altijd om maatwerk. De eerste stap is altijd dezelfde: controleer de leveringsakte en het Kadaster. Staat er niets in de registers? Dan is het recht waarschijnlijk niet zo sterk als u dacht — of juist sterker, als er sprake is van oud recht of verjaring.

De wet biedt houvast in de artikelen 5:70 tot en met 5:79 BW (erfdienstbaarheden) en het overgangsrecht voor buurwegen van vóór 1992. Maar de praktijk is weerbarstig, en rechters kijken altijd naar de concrete feiten.

Dit artikel is informatief van aard en geen juridisch advies. Raadpleeg een advocaat voor uw specifieke situatie.