Het Kadaster heeft gesproken — maar wie is er nu eigenlijk eigenaar?

Een perceeleigenaar in de gemeente Westerkwartier heeft al een tijdje ruzie met zijn buren over de erfgrens. Precies waar de grens loopt, daar zijn ze het niet over eens. De gemeente Westerkwartier besluit daarop het Kadaster te vragen de grens opnieuw officieel uit te zetten — een zogenoemde grensreconstructie, waarbij het Kadaster op basis van historische gegevens laat zien waar de kadastrale grens precies loopt. Op een ochtend in augustus 2020 staan er twee landmeters in de tuin. Het resultaat: volgens het Kadaster klopt de grens gewoon.

Dat is niet wat de eigenaar wil horen. En hij geeft niet op.

Een tweede meting, een andere uitkomst

In januari 2021 laat de eigenaar een tweede landmeetkundige komen. Die kijkt naar dezelfde situatie en trekt een andere conclusie: de eerste reconstructie was niet juist uitgevoerd. Er is een fout gemaakt. De eigenaar heeft nu een rapport in handen dat zijn gevoel bevestigt.

Vervolgens doet hij iets wat logisch klinkt: hij vraagt het Kadaster om de fout te herstellen. In de wet — de Kadasterwet — staat een procedure voor dit soort situaties. De bewaarder van het Kadaster kan een onjuiste registratie corrigeren. De eigenaar dient dat verzoek in en wacht.

Het Kadaster wijst zijn verzoek af.

De rechtbank Noord-Nederland bevestigt die afwijzing. De eigenaar stapt naar de hoogste bestuursrechter: de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Wat de Raad van State beslist

De Raad van State geeft een uitspraak die veel mensen zal verrassen. Hij verliest opnieuw — maar de reden waarom is het echte verhaal.

De rechter legt uit dat het Kadaster zijn registratie baseert op het minuutplan: de historische veldtekeningen die in de negentiende eeuw zijn gemaakt bij de aanleg van het Kadaster. Dat plan is het enige officiële brondocument. Een grensreconstructie voegt daar niets aan toe. Ze maakt de bestaande kadastrale grens alleen zichtbaar in het terrein — ze schept geen nieuwe grens en legt niets nieuws vast.

Het herstelverzoek dat de eigenaar indient, kan alleen slagen als er een verschil bestaat tussen dat originele brondocument en wat het Kadaster registreert. Maar in dit geval wijken ze niet van elkaar af. Het Kadaster heeft de registratie correct overgenomen uit het minuutplan. Dat een tweede landmeetkundige tot een andere conclusie komt, maakt dat niet anders. Zijn rapport is geen brondocument en heeft geen rechtsgevolg.

Het hoger beroep is ongegrond. Klaar.

Bron: ECLI:NL:RVS:2025:1847 (Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State)

Twee grenzen, twee rechtbanken

Hier zit iets dat ik belangrijk genoeg vind om apart te benoemen, omdat ik weet dat dit voor veel mensen nieuw is.

Er zijn in feite twee soorten grenzen. De kadastrale grens is wat het Kadaster registreert, gebaseerd op dat negentiende-eeuwse minuutplan. De juridische eigendomsgrens bepaalt wie er werkelijk eigenaar is van een stuk grond. Die twee hoeven niet gelijk te lopen.

Als je een conflict hebt over de kadastrale grens — over wat het Kadaster heeft vastgelegd — dan ben je bij de bestuursrechter aan het juiste adres. Maar als je wil weten wie er juridisch eigenaar is van die strook grond achter de schutting, dan moet je naar de civiele rechter. Dat zijn twee verschillende wegen, en het is bijzonder, omdat veel mensen denken dat het Kadaster de ultieme scheidsrechter is. Dat is het niet.

Er speelt nog iets. Verjaring kan de juridische grens doen verschuiven. Als iemand jarenlang een stuk grond gebruikt en daarmee voldoet aan de wettelijke vereisten, kan hij juridisch eigenaar worden — terwijl het Kadaster nog altijd de oude grens registreert. Dat verschil wordt niet automatisch bijgewerkt.

Waarom vertel ik dit?

Omdat ik weet dat veel mensen in een erfgrensconflict als eerste naar het Kadaster stappen. Ze vragen een meting aan, wachten op de uitkomst en denken: nu hebben we het antwoord. En dan begint de teleurstelling.

Het Kadaster is geen loket voor eigendomsgeschillen. Het is een register. Een nauwkeurig, officiël register — maar het beantwoordt niet de vraag wie er juridisch recht heeft op die strook grond naast de schuur. Daarvoor is een andere weg nodig.

De man uit Westerkwartier heeft vier jaar lang geprocedeerd. Hij geloofde dat er een fout was gemaakt en dat die hersteld moest worden. Misschien had hij gelijk over de meting. Maar hij klopte aan bij de verkeerde deur.

Dat is het verhaal dat ik wil vertellen. Niet als oordeel, maar als les.

Dit artikel is informatief bedoeld en is geen juridisch advies. Voor persoonlijk advies raadpleeg een advocaat of rechtshulpverlener.

Wil je meer weten over erfgrensconflicten en wat je rechten zijn als buurman of perceeleigenaar? Op grensgids.com vind je de Grensgids-cursus Burenrecht.