Na 11 jaar gedoogd — toch handhaving. Wat betekent dit voor u?

Gepubliceerd op blog.grensgids.com | Categorie: Handhaving & Recreatiewoningen
Leestijd: ± 4 minuten

Stel: u woont al jaren in een recreatiewoning op een vakantiepark. Niet als vakantiegast, maar echt wonen — uw kinderen gaan er naar school, u staat er ingeschreven, het is uw thuis. De gemeente weet dat al lang. Er is nooit iemand aan de deur gekomen. Geen brief, geen waarschuwing. U denkt: ze gedogen het. Na al die jaren gaan ze toch niet meer ingrijpen?

Toch is dat precies wat er gebeurde bij een gezin in Ede. Ze woonden al elf jaar permanent in een recreatiewoning — en in 2020 legde de gemeente alsnog een dwangsom op van €20.000. De rechter in Gelderland vond handhaving na zo'n lange tijd te hard. Maar de hoogste bestuursrechter in Nederland — de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State — dacht daar in november 2025 anders over.

De uitkomst: handhaving was alsnog toegestaan. En die uitspraak heeft gevolgen voor iedereen die permanent in een recreatiewoning woont.

De gemeente moet in principe altijd optreden

Gemeenten hebben wat juristen de beginselplicht tot handhaving noemen. In gewone woorden: als iets niet mag, moet de gemeente in principe optreden. Ze mogen dat niet zomaar laten zitten.

Permanent wonen in een recreatiewoning is in de meeste gemeenten verboden. Een recreatiepark is bedoeld voor vakantieverblijf, niet voor vaste bewoning. Dat staat in het bestemmingsplan — de regels die bepalen wat er op een stuk grond mag. Woont u daar toch permanent, dan overtreedt u die regels.

Weet de gemeente dat u er woont? Dan is ze in principe verplicht om iets te doen. Niet omdat ze dat leuk vindt, maar omdat de wet dat zo bepaalt.

"Maar ze hebben al die jaren niets gedaan"

Dit is wat veel mensen denken, en het is begrijpelijk. Als een gemeente jarenlang niets doet, voelt dat als een stil akkoord. Als gedogen.

Maar de rechter ziet dat anders.

In de zaak in Ede redeneerde de rechtbank in Gelderland in 2022 nog dat handhaving na elf jaar te zwaar was. Het gezin woonde er al zo lang, ze waren kwetsbaar, de woningmarkt was krap — het leek onevenredig om nu pas in te grijpen.

De Afdeling bestuursrechtspraak draaide dat in 2025 terug. Het oordeel was helder: tijdsverloop alleen is geen reden om van handhaving af te zien. Dat de gemeente jarenlang stilzat, maakt de overtreding niet legaal. En het geeft de bewoner ook niet het recht om te denken dat het voortaan mag.

De gemeente had dus gewoon mogen optreden — ook na al die jaren.

Wanneer bent u dan wél beschermd?

Er zijn situaties waarin handhaving écht niet meer kan. Maar dan moet er meer zijn dan alleen het verstrijken van de tijd.

De sterkste bescherming is het vertrouwensbeginsel: de gemeente heeft u iets beloofd of heeft u duidelijk de indruk gegeven dat de situatie werd geaccepteerd. Denk aan een brief waarin staat dat uw woning mag blijven, of een vergunning die de permanente bewoning toestaat.

In een andere zaak — over een recreatiewoning in Bergeijk — had de gemeente in 1996 juist zo'n brief gestuurd. Die brief beschermde de eigenaar twintig jaar later nog steeds tegen handhaving. Want er was een concrete toezegging gedaan. Dat is heel wat anders dan stilzitten.

Andere uitzonderingen zijn: - Concreet zicht op legalisatie — er is een reële kans dat de situatie alsnog vergund wordt. - Ernstige onevenredigheid — handhaving is zo buitenproportioneel dat het echt niet kan, gezien alle omstandigheden.

Maar die lat ligt hoog. En een moeilijke woningmarkt of een lang verblijf zijn op zichzelf niet genoeg.

Wat kunt u nu het beste doen?

Woont u permanent in een recreatiewoning, of overweegt u dat? Dan zijn dit de meest praktische stappen:

Ga vroeg in gesprek met de gemeente. Wacht niet tot er een brief met een dwangsom in de bus valt. Vraag proactief wat uw situatie is en of er mogelijkheden zijn.
Vraag om een gedoogbeschikking. Soms is een gemeente bereid om permanente bewoning formeel te gedogen, voor een bepaalde periode of onder bepaalde voorwaarden. Zorg dat dit schriftelijk vastligt.
Bewaar alle brieven van de gemeente. Een oude brief kan jaren later nog van grote waarde zijn. Scan ze en bewaar ze digitaal én op papier.
Kijk of legalisatie mogelijk is. Heeft uw gemeente plannen om permanente bewoning op uw park toe te staan? Of loopt er een bestemmingsplanwijziging? Dat kan uw positie versterken.
Zoek tijdig juridisch advies. Is de gemeente al begonnen met handhaven, of heeft u een brief ontvangen? Laat uw situatie dan beoordelen door een jurist. Hoe eerder, hoe meer opties u heeft.

Kortom

De uitspraak uit Ede maakt één ding duidelijk: de gemeente mag altijd optreden, ook als ze dat jarenlang niet heeft gedaan. Tijdsverloop beschermt u niet. Wat u wel kan beschermen, is een concrete toezegging van de gemeente of een formele gedoogbeschikking.

Bent u in een vergelijkbare situatie? Wacht dan niet af. Neem het heft in eigen handen en zoek het gesprek — liever vandaag dan morgen.

Dit artikel geeft algemene juridische informatie en is geen individueel advies. Raadpleeg voor uw specifieke situatie een jurist of advocaat.

⚠️ Disclaimer: Dit artikel is algemene juridische informatie. Het is geen individueel juridisch advies. Elke situatie is anders. Twijfelt u over uw situatie of wilt u weten wat de beste stap is? Raadpleeg dan een jurist of advocaat.