Te laat is te laat: waarom uw recht op verwijdering van buurmans bomen kan verjaren

Henk kijkt al jaren met lede ogen naar de rij hoge coniferen die zijn buurman langs de erfgrens heeft geplant. De bomen staan te dicht op de grens — dat staat vast. Ze ontnemen hem licht, werpen schaduw over zijn achtertuin en maken zijn perceel donkerder met elk jaar dat ze groeien. Jarenlang hoopte hij dat zijn buurman zelf actie zou ondernemen. Maar de bomen bleven staan.

Pas twintig jaar na het planten stapte Henk naar de rechter. Zijn eis: verwijder die bomen, ze staan te dicht op de erfgrens. Zijn recht leek helder. Het resultaat was dat niet — want hij verloor.

Zijn vordering was verjaard.

Wat oordeelde het hof?

In de zaak ECLI:NL:GHSHE:2022:4480 boog het Gerechtshof 's-Hertogenbosch zich op 13 december 2022 over precies dit probleem. Een eigenaar vorderde in hoger beroep de verwijdering van zo'n vijftig coniferen die zijn buurman te dicht op de erfgrens had geplant. Een deskundige stelde vast — aan de hand van jaarringen in gevelde bomen — dat de haag in de winter van 1995/1996 was geplant.

Het hof bekrachtigde het vonnis van de rechtbank: de vordering was verjaard. De redenering was eenvoudig. Er geldt een verjaringstermijn van vijf jaar voor het recht om verwijdering van te dicht geplante bomen te vorderen. Die termijn was al rond 2001 verstreken. De appellant had meer dan twintig jaar gewacht — en dat was te lang.

Dat de eisende partij zelf erkende dat de bomen er al bijna twintig jaar stonden, woog mee in het oordeel. Wie zo lang wacht terwijl de bomen dag in dag uit zichtbaar zijn, maakt het er voor zichzelf moeilijker op. Ook het beroep op stuiting van de verjaring slaagde niet: er waren contactmomenten geweest, maar geen geldige stuiting in de juridische zin.

Wat zegt de wet?

Artikel 5:42 van het Burgerlijk Wetboek (BW) is duidelijk: een eigenaar mag geen bomen planten op minder dan twee meter afstand van de erfgrens van het naburige perceel. Voor heggen en laagstammige heesters geldt een minimumafstand van een halve meter.

Maar dit verbod heeft een bijzonderheid. U kunt uw recht om verwijdering te eisen niet onbeperkt bewaren voor later. Artikel 3:306 BW bepaalt dat vorderingsrechten in beginsel na twintig jaar verjaren, maar voor artikel 5:42 BW geldt een aanzienlijk kortere bijzondere termijn: vijf jaar na het planten van de boom.

In gewone taal: heeft uw buurman een boom te dicht op de erfgrens gezet? Dan heeft u vijf jaar de tijd om actie te ondernemen. Daarna verliest u uw recht om naar de rechter te stappen — ook al staat de boom er nog steeds onrechtmatig.

Wat is verjaring?

Verjaring betekent dat een recht verloopt doordat er te lang niets mee is gedaan. Het recht bestaat dan formeel nog wel, maar u kunt het niet meer via de rechter afdwingen. De wet stelt termijnen omdat er een moment moet komen waarop iedereen erop kan vertrouwen dat een situatie vaststaat.

Wat is stuiting?

Stuiting is het onderbreken van de verjaringstermijn. Als u de verjaring stuit, begint de termijn opnieuw te lopen — en krijgt u nog eens vijf jaar. U kunt stuiten door uw buurman een schriftelijke sommatie te sturen: een brief of e-mail waarin u aangeeft dat de bomen te dicht op de erfgrens staan, hem vraagt ze te verwijderen en uitdrukkelijk aangeeft dat u uw recht voorbehoudt.

Een mondeling gesprek over "die bomen staan eigenlijk te dicht" is niet voldoende. De wet vereist een schriftelijke en ondubbelzinnige handeling.

Wat had hij eerder moeten doen?

In de zaak die het hof beoordeelde, was nooit op de juiste wijze gestuit. De eisende partij stelde dat er wel sommaties waren gestuurd, maar het hof oordeelde dat die niet voldeden aan de wettelijke vereisten.

Dat is een les voor iedereen in een vergelijkbare situatie. Een informeel gesprek aan de schutting, een losstaande brief zonder de juiste bewoordingen of een enkele klacht bij de gemeente — dat is onvoldoende als juridische stuiting. Een geldige stuiting vereist een ondubbelzinnige schriftelijke mededeling dat u uw recht voorbehoudt. Stuur zo'n brief aangetekend, zodat u bewijs heeft van verzending en ontvangst.

Checklist: wat kunt u doen als buurmans bomen te dicht staan?

1. Stel vast wanneer de bomen zijn geplant.

Hoe recenter de aanplant, hoe meer ruimte u heeft. Zijn de bomen pas kort geleden geplant? Onderneem dan snel actie.

2. Meet de afstand tot de erfgrens.

De wettelijke minimumafstand is twee meter voor bomen, een halve meter voor heggen (art. 5:42 BW). Staat de boom dichter bij de grens? Dan is er sprake van een overtreding.

3. Stuur een schriftelijke sommatie — en doe dat snel.

Schrijf uw buurman een brief of e-mail: vermeld dat de bomen te dicht staan, vraag om verwijdering en geef aan dat u uw recht uitdrukkelijk voorbehoudt. Stuur de brief aangetekend en bewaar een kopie.

4. Herhaal de stuiting als er niets gebeurt.

Een stuiting is tijdelijk: de vijfjaarsklok begint opnieuw te lopen. Reageert uw buurman niet en verwijdert hij de bomen niet? Stuit de verjaring dan regelmatig opnieuw.

5. Raadpleeg een jurist.

Twijfelt u over de afstanden, de termijnen of de formulering van uw sommatie? Laat een jurist meekijken voordat u uw recht verliest.

Wat betekent dit voor u?

Als uw buurman te dicht op de erfgrens bomen heeft geplant, heeft u een wettelijk recht om verwijdering te eisen — maar alleen als u op tijd actie onderneemt. De vijfjaarsgrens van artikel 5:42 BW in samenhang met artikel 3:306 BW is hard. Wacht u te lang, dan kunt u nog zo gelijk hebben, maar verliest u uw zaak. Stuur op tijd een schriftelijke sommatie, bewaar die goed en herhaal dit als dat nodig is. Staat u in een conflict waarbij niet bomen maar een gedeeld pad of camera's de oorzaak zijn? Lees dan ook ons artikel Gefilmd op uw eigen overpad: wanneer een camera een juridisch probleem wordt — een ander voorbeeld van hoe burenrechtelijke conflicten rondom perceelgrenzen kunnen escaleren als ze te lang worden genegeerd.

Dit artikel is informatief en geen juridisch advies. Raadpleeg een jurist voor uw specifieke situatie.

Blijf op de hoogte van burenrecht

Wilt u praktische uitleg over uw rechten als buur — helder, toegankelijk en gebaseerd op actuele rechtspraak? Schrijf u in voor de gratis nieuwsbrief van Grensgids via blog.grensgids.com. Elke drie weken nieuwe inzichten, rechtstreeks in uw inbox.