Te laat is te laat: waarom uw recht op verwijdering van buurmans bomen kan verjaren

Henk kijkt al jaren met lede ogen naar de hoge beukenhaag die zijn buurman langs de erfgrens heeft geplant. De bomen staan te dicht op de grens — dat staat vast. Ze ontnemen hem licht, werpen schaduw over zijn achtertuin en maken zijn perceel donkerder met elk jaar dat ze groeien. Jarenlang hoopte hij dat zijn buurman zelf actie zou ondernemen. Maar de bomen bleven staan.

Pas twintig jaar na het planten stapte Henk naar de rechter. Zijn eis: verwijder die bomen, ze staan te dicht op de erfgrens. Zijn recht leek helder. Het resultaat was dat niet — want hij verloor.

Zijn vordering was verjaard.

Wat oordeelde het hof?

In de zaak ECLI:NL:GHSHE:2022:4480 boog het Gerechtshof 's-Hertogenbosch zich op 13 december 2022 over precies dit probleem. Een eigenaar vorderde in hoger beroep de verwijdering van ongeveer vijftig bomen — een beukenhaag — die volgens hem te dicht op de erfgrens stonden. Een deskundige stelde vast — aan de hand van foto's van de jaarringen van twee nader onderzochte bomen — dat de haag in de winter van 1995/1996 was geplant.

Het hof bekrachtigde het vonnis van de rechtbank: de vordering was verjaard. De redenering was eenvoudig. Voor het recht om verwijdering te vorderen geldt de gewone termijn van artikel 3:306 BW: twintig jaar. Het hof stelde het verjaringsmoment vast op 18 september 2017. De appellant had meer dan twintig jaar gewacht — en dat was te lang.

Dat de eisende partij zelf erkende dat de bomen er al bijna twintig jaar stonden, woog mee in het oordeel. Wie zo lang wacht terwijl de bomen dag in dag uit zichtbaar zijn, maakt het er voor zichzelf moeilijker op.

Wat zegt de wet?

Artikel 5:42 van het Burgerlijk Wetboek (BW) verbiedt niet het planten van bomen binnen twee meter van de erfgrens van het naburige perceel, maar het hebben ervan. Voor heggen en laagstammige heesters is die afstand een halve meter. Het gaat dus niet om één handeling in het verleden, maar om een toestand die blijft bestaan zolang de boom er staat.

Op dat verbod bestaan uitzonderingen. De nabuur kan toestemming hebben gegeven, of het naburige erf is een openbare weg of openbaar water (lid 1). Een verordening of een plaatselijke gewoonte kan een kleinere afstand toelaten (lid 2). En tegen beplanting die niet hoger reikt dan de scheidsmuur tussen de erven kan de nabuur zich niet verzetten (lid 3).

Maar dit verbod heeft een bijzonderheid. Je kunt je recht om verwijdering te eisen niet onbeperkt bewaren voor later. Artikel 3:306 BW bepaalt dat een rechtsvordering in beginsel na twintig jaar verjaart. Voor de vordering tot verwijdering op grond van artikel 5:42 BW geldt geen kortere bijzondere termijn: ook hier is het twintig jaar, in beginsel te rekenen vanaf het moment waarop de onrechtmatige toestand is ontstaan — in deze zaak de aanplant.

In gewone taal: heeft je buurman een boom te dicht op de erfgrens gezet? Dan heb je twintig jaar de tijd om actie te ondernemen. Dat lijkt lang, maar in deze zaak was het net niet genoeg. Daarna verlies je je recht om naar de rechter te stappen — ook al staat de boom er nog steeds onrechtmatig.

Wat is verjaring?

Verjaring betekent dat een recht verloopt doordat er te lang niets mee is gedaan. Het recht bestaat dan formeel nog wel, maar je kunt het niet meer via de rechter afdwingen. De wet stelt termijnen omdat er een moment moet komen waarop iedereen erop kan vertrouwen dat een situatie vaststaat.

Wat is stuiting?

Een verjaring kan worden gestuit, maar aan de manier waárop stelt de wet strenge eisen — en bij bomen die te dicht staan is één brief niet genoeg.

Artikel 3:317 BW maakt onderscheid tussen twee soorten vorderingen. Gaat het om nakoming van een verbintenis, dan stuit een schriftelijke aanmaning al, of een schriftelijke mededeling waarin je je recht op nakoming ondubbelzinnig voorbehoudt (lid 1). Maar het recht om verwijdering van bomen te eisen is geen vordering tot nakoming: het is een vordering om een onrechtmatige toestand te laten opheffen. Daarvoor geldt lid 2, en dat stelt een extra eis. Een schriftelijke aanmaning stuit de verjaring daar alleen als die binnen zes maanden wordt gevolgd door een stuitingshandeling uit artikel 3:316 BW — in de praktijk het instellen van een eis bij de rechter.

In gewone taal: een brief is het begin van de stuiting, niet de hele stuiting. Blijft het bij de brief, dan loopt de termijn gewoon door en kan die alsnog verstrijken. Een mondeling gesprek over "die bomen staan eigenlijk te dicht" doet in beide gevallen niets; de wet vraagt een schriftelijke en ondubbelzinnige handeling.

Dat is een les voor iedereen in een vergelijkbare situatie. Een informeel gesprek aan de schutting, een losstaande brief zonder de juiste bewoordingen of een enkele klacht bij de gemeente — dat is onvoldoende als juridische stuiting. Stuur een schriftelijke aanmaning aangetekend, zodat je bewijs hebt van verzending en ontvangst — en houd daarna de termijn van zes maanden in de gaten waarbinnen de vervolgstap moet komen.

Checklist: wat kun je doen als buurmans bomen te dicht staan?

1. Stel vast wanneer de bomen zijn geplant.

Hoe recenter de aanplant, hoe meer ruimte je hebt. Zijn de bomen pas kort geleden geplant? Onderneem dan snel actie.

2. Meet de afstand tot de erfgrens.

De wettelijke minimumafstand is twee meter voor bomen, een halve meter voor heggen en laagstammige heesters (art. 5:42 BW). Staat de boom dichter bij de grens? Dan is dat in beginsel niet toegestaan — maar kijk de uitzonderingen na: een plaatselijke verordening of gewoonte kan een kleinere afstand toelaten, en tegen beplanting die niet boven de scheidsmuur uitkomt kun je je niet verzetten.

3. Stuur een schriftelijke aanmaning — en doe dat snel.

Schrijf je buurman een brief of e-mail: vermeld dat de bomen te dicht staan, vraag om verwijdering en geef aan dat je je recht uitdrukkelijk voorbehoudt. Stuur de brief aangetekend en bewaar een kopie. Noteer de datum, want vanaf dat moment gaat de termijn van zes maanden lopen.

4. Laat binnen zes maanden een stuitingshandeling volgen.

Bij een vordering tot verwijdering stuit de aanmaning alleen als er binnen zes maanden een handeling uit artikel 3:316 BW op volgt — in de praktijk het instellen van een eis bij de rechter. Een tweede brief rekt de termijn niet op.

5. Raadpleeg een jurist.

Twijfel je over de afstanden, de termijnen of de formulering van je sommatie? Laat een jurist meekijken voordat je je recht verliest.

Wat betekent dit voor jou?

Als je buurman te dicht op de erfgrens bomen heeft geplant, heb je een wettelijk recht om verwijdering te eisen — maar alleen als je op tijd actie onderneemt. De twintigjaarstermijn van artikel 3:306 BW is hard. Wacht je te lang, dan kun je nog zo gelijk hebben, maar verlies je je zaak. Stuur op tijd een schriftelijke aanmaning, bewaar die goed en laat er binnen zes maanden een stuitingshandeling op volgen; de brief herhalen rekt de termijn niet op. Sta je in een conflict waarbij niet bomen maar een gedeeld pad of camera's de oorzaak zijn? Lees dan ook ons artikel Gefilmd op uw eigen overpad: wanneer een camera een juridisch probleem wordt — een ander voorbeeld van hoe burenrechtelijke conflicten rondom perceelgrenzen kunnen escaleren als ze te lang worden genegeerd.

⚠️ Belangrijke waarschuwing: Verjaring heeft onomkeerbare rechtsgevolgen: je kunt het recht om verwijdering te eisen definitief kwijtraken, ook als de bomen te dicht blijven staan. Laat je situatie beoordelen door een specialist voordat je erop vertrouwt dat je nog op tijd bent — en voordat je erop vertrouwt dat een brief de verjaring heeft gestuit.

De informatie op Grensgids is algemeen van aard en is geen juridisch advies. Gaat het om een eigen situatie? Leg die dan voor aan een advocaat of juridisch adviseur.

Meer weten over burenrecht?
Op grensgids.com vind je de online cursus burenrecht (€ 74,95 eenmalig): stap voor stap je rechten en plichten als buur.