76 bomen gekapt zonder vergunning: waarom greep de gemeente niet in?
Een man kijkt vanuit zijn huis uit op een bosperceel aan de overkant van de weg. In februari 2022 komt er bij de gemeente een melding binnen: op dat perceel gaan 76 bomen weg, verspreid over twee jaar en over de hele oppervlakte, en er komen nieuwe bomen voor terug.
De man vindt dat hier een omgevingsvergunning voor nodig is. Die is niet aangevraagd. Hij vraagt de gemeente daarom om handhavend op te treden.
Een toezichthouder gaat met een bomenspecialist ter plaatse kijken. Daarna trekt de gemeente haar conclusie: voor deze kap is geen vergunning nodig, want het gaat om normaal onderhoud. Het handhavingsverzoek wordt afgewezen. Zijn bezwaar is wel gegrond, maar het verzoek wordt opnieuw afgewezen. De rechtbank verklaart zijn beroep ongegrond. En op 9 september 2026 bevestigt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State die uitspraak.
Alles hangt aan twee woorden in de planregel
Het perceel heeft in het plan de bestemming “Bos”. Op gronden met die bestemming is het verboden om zonder omgevingsvergunning bomen en andere houtopstanden te vellen, te rooien of te beschadigen.
Bij dat verbod staat een uitzondering: het geldt niet voor werkzaamheden die het normale onderhoud en beheer van de gronden betreffen. Wat “normaal onderhoud” is, staat er niet bij. Niet in de begripsbepalingen van het plan, niet in de opbouw ervan, en niet in de toelichting.
Dat gat is de hele zaak.
Wie mag een begrip invullen dat nergens is omschreven?
De Afdeling zet de volgorde op een rij. Een planregel lees je letterlijk; dat is een eis van rechtszekerheid. Is de regel op zichzelf niet duidelijk, ook niet in samenhang met de andere regels, dan mag je naar de toelichting bij het plan kijken. Die is niet bindend, maar geeft wel inzicht in wat de opsteller bedoelde.
Staat een begrip niet in de begripsbepalingen, en geven het plan en de toelichting geen aanwijzing hoe je het moet lezen? Dan komt betekenis toe aan de uitleg die de gemeente eraan geeft. Zij kan daarbij aansluiten bij het algemeen spraakgebruik.
Kan. Niet: moet. Daar zit het verschil dat deze zaak beslist.
De gemeente koos een bosbouwkundig advies
De gemeente zocht aansluiting bij een advies van Wageningen University & Research over schermslag: een manier van bosverjonging waarbij een nieuwe generatie bomen zich kan vestigen onder een scherm van oude bomen.
Uit dat advies leidt de gemeente een grens af. Zolang de schaduwwerking van het kronendak met niet meer dan de helft afneemt, wordt het bosklimaat niet sterk beïnvloed — en bij een kap van maximaal een derde van het bosoppervlak blijft die helft altijd behouden. Vandaar de maatstaf die de gemeente hanteert: het kappen van maximaal een derde van de bomen op een perceel met de bestemming “Bos” is normaal onderhoud, mits dat verspreid over de hele oppervlakte gebeurt.
Wat hij daartegen inbracht
De man vindt die uitleg niet redelijk. Bij een begrip dat niet is omschreven moet je volgens hem aansluiten bij andere regelgeving, en biedt die niets, dan bij het algemeen spraakgebruik. In de Van Dale staat “onderhoud” omschreven als het in goede staat houden ervan. Normaal onderhoud is dan niet meer dan af en toe een zieke of dode boom rooien en er een enkele terugplanten. Door de definitie van schermslag te gebruiken rekt de gemeente het begrip op, ten koste van de rechtszekerheid.
Geen van beide betogen slaagt.
De gemeente mág aansluiten bij het algemeen spraakgebruik, maar heeft ook ruimte om een andere omschrijving te kiezen. De Afdeling merkt daarbij op dat het algemeen spraakgebruik zelf geen eenduidig antwoord geeft: “het in goede staat houden ervan” zegt niet hoeveel bomen er weg mogen. Dat het advies over schermslag gaat is geen bezwaar, want schermslag is nu juist een vorm van bosverjonging. De gemeente kon de kap daarom redelijkerwijs als normaal onderhoud aanmerken.
Wat hij verloor, en wat hij wél won
Twee andere punten haalden het niet. Zijn bezwaren tegen de inventarisatie van het bosperceel waren een herhaling van wat hij bij de rechtbank al aanvoerde, zonder uitleg waarom het oordeel daarover onjuist zou zijn; dan sluit de Afdeling zich aan bij het oordeel van de rechtbank. En zijn vraag of de herplantplicht concreet genoeg is, valt buiten deze procedure.
Op één punt krijgt hij gelijk, en dat is voor iedereen bruikbaar. De gemeente stelde dat hij geen belang meer had bij de procedure, want de 76 bomen zijn inmiddels allemaal gekapt en er is al herplant. De Afdeling gaat daar niet in mee. Hij kan nog steeds bereiken wat hem voor ogen staat: dat de gemeente optreedt tegen een kap zonder vergunning. Lukt dat, dan kan hij haar vragen de oorspronkelijke situatie zo veel mogelijk te laten herstellen.
Wat dit betekent als er bij jou bomen verdwijnen
Kijk eerst welke bestemming het perceel heeft en welke uitzonderingen bij het kapverbod staan. Daar staat vaker een uitzondering dan mensen verwachten.
Is een begrip uit die uitzondering nergens omschreven, dan mag de gemeente het invullen. Zij hoeft het woordenboek niet te volgen; een deskundigenadvies mag ook.
Wil je daar tegenin, dan is het niet genoeg dat een andere uitleg beter is. Je moet laten zien dat de uitleg van de gemeente niet redelijk is, en dat is een hogere drempel.
Zijn de bomen al weg, dan is doorprocederen niet zinloos. Zolang herstel nog gevraagd kan worden, houd je belang bij de uitkomst.
Dit is een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de hoogste bestuursrechter in dit soort zaken; hoger beroep staat niet meer open. Met dit voorbehoud over de regels zelf: het handhavingsverzoek is gedaan in maart 2022, en daarom toetst de Afdeling aan het recht zoals dat gold vóór 1 januari 2024. Sinds die datum geldt de Omgevingswet en leven oude bestemmingsplannen voort als tijdelijk deel van het omgevingsplan. Zoek de regel voor jouw perceel dus in het omgevingsplan van je gemeente.
Waarom vertel ik dit?
Omdat “daar is toch een vergunning voor nodig” vaker een vraag is dan een feit. Het verbod staat er meestal wel. Maar de uitzondering ernaast is opgeschreven in woorden die niemand heeft uitgewerkt, en wie die woorden mag invullen bepaalt de uitkomst. Dat is in eerste instantie de gemeente — niet het woordenboek, en niet degene die vanuit zijn raam meekijkt.
Eerder schreef ik over de omgekeerde situatie: daar moesten zeventien bomen die iemand op zijn eigen grond had geplant juist weg, omdat er wél een vergunning nodig was — Bomen planten op je eigen grond?. En over wat je van de gemeente mag verwachten als je om handhaving vraagt: Gemeente doet niets tegen illegale bouw.
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, 9 september 2026. Lees hier de hele uitspraak: ECLI:NL:RVS:2026:5341: https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RVS:2026:5341
De informatie op Grensgids is algemeen van aard en is geen juridisch advies. Gaat het om een eigen situatie? Leg die dan voor aan een advocaat of juridisch adviseur.
Verdwijnen er bomen in je omgeving en weet je niet of daar een vergunning voor nodig is? De cursus van Grensgids legt uit waar je de regels voor jouw perceel vindt, wanneer een kapverbod geldt en wat een handhavingsverzoek wel en niet oplevert. Kijk op grensgids.com.