Hoeveel kippen mag je in je tuin houden? Deze gemeente zei: tien hennen en een haan

Een vrouw in Oosterwolde houdt hanen en hennen in haar achtertuin. Haar buur doet hetzelfde en heeft daarnaast loopeenden. In de erfafscheiding tussen hun tuinen zit een poort, en die staat vaak open, zodat de dieren van het ene erf naar het andere lopen.

Achter een van die tuinen woont een derde buurman. Hij heeft last van de dieren en vraagt op 5 juli 2022 de gemeente Ooststellingwerf om op te treden.

Er volgen controles. Op 30 maart 2023 legt de gemeente beide dierenhouders een last onder dwangsom op. Het bezwaar daartegen is gegrond: zij herroept dat besluit en legt op 16 oktober 2024 een nieuwe last op, met dezelfde kern. Terug naar maximaal tien hennen en één haan, en dat aantal daarna niet meer uitbreiden. De buur krijgt er een grens van acht loopeenden bij.

De rechtbank Noord-Nederland verklaart het beroep op 22 mei 2026 ongegrond. De vrouw gaat in hoger beroep en vraagt om een voorlopige voorziening. Op 27 augustus 2026 doet de Raad van State uitspraak.

Onder welke regels dit loopt

Het handhavingsverzoek is gedaan op 5 juli 2022, dus vóór de Omgevingswet er was. Daardoor blijft het oude recht gelden tot het besluit onherroepelijk is: de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, zoals die luidde tot 1 januari 2024. Dien je vandaag zo’n verzoek in, dan geldt de Omgevingswet. Het aanknopingspunt is de datum van je verzoek, niet die van de uitspraak.

In de woonbestemming staat geen aantal

Voor dit perceel geldt de beheersverordening Oosterwolde 2014. Die geeft het de bestemming “Wonen”, maar schrijft nergens op wat er binnen die woonfunctie mag. Er staat dus geen kippenaantal in.

De gemeente sloot daarom aan bij vaste rechtspraak van de Raad van State. De vraag is dan of het gebruik van een perceel nog past bij de woonbestemming, gelet op de aard, de omvang en de intensiteit ervan. In gewone woorden: hoeveel merkt de omgeving ervan? Valt dat niet meer te rijmen met wonen, dan is er een overtreding. Dat is een weging, geen rekensom, en de uitkomst hangt af van de plek.

Waarom beide tuinen samen zijn bekeken

De vrouw voerde aan dat de gemeente haar eigen gebruik had moeten beoordelen, niet dat van twee percelen bij elkaar. De voorzieningenrechter volgt haar daarin niet: de twee buren hebben hun erven via die poort wederzijds voor elkaar opengesteld. Dan mag de gemeente de percelen samen als uitgangspunt nemen. Bij de laatste controle, op 25 juli 2023, stonden daarop samen zes hanen, 23 hennen en vijf loopeenden.

De gemeente keek daarnaast naar de omgeving: twee-onder-een-kapwoningen aan de rand van de dorpskern, met daaromheen vrijstaande woningen en rijtjeshuizen, en een hertenkamp in de buurt. Daarmee heeft zij volgens de voorzieningenrechter voldoende toegelicht waarom zij dit gebied als licht verstedelijkt ziet. Ook de omstandigheden die de vrouw juist noemde — de dorpsrand, het groen, diezelfde hertenkamp — zijn zichtbaar meegewogen.

Waarom één haan en tien hennen

De vrouw richtte zich vooral op het getal zelf. Waarom is één haan wel acceptabel en twee niet? En waarom moeten de hennen naar tien, terwijl de overlast vooral van de hanen komt?

De gemeente antwoordde dat hanengekraai als hinderlijk kan worden ervaren en dat meer hanen de frequentie ervan versterken. Dat blijkt uit klachten van omwonenden en uit een geluidsmeting: op een van de meetdagen was er in vijf uur tijd 82 keer gekraai te horen, en op een ander moment 18 keer in twee minuten.

Ook de hennen zijn op het erf van de klagende buurman hoorbaar. Dat de gemeente hun uitstraling beperkter inschat dan die van de hanen, blijkt uit het feit dat zij er meer van toestaat. Bij het vaststellen van de aantallen keek zij naar het totale pluimvee en naar de samenstelling van de soorten op beide percelen samen.

De voorzieningenrechter ziet geen reden om aan die redenering te twijfelen. Let op wat hier precies wordt getoetst: niet of tien het juiste getal is, maar of de gemeente voldoende heeft uitgelegd waarom zij bij tien uitkomt.

Twee argumenten die haar niet hielpen

De vrouw deed een beroep op het vertrouwensbeginsel: bij een controle zou een toezichthouder hebben gezegd dat er geen sprake was van ernstige geluidsoverlast. De Raad van State sluit zich aan bij het oordeel van de rechtbank. Die opmerking was geen toezegging waaraan zij de verwachting mocht ontlenen dat er niet zou worden gehandhaafd.

Haar tweede argument raakte de opzet van de last zelf. In de eerste last van maart 2023 ging het niet alleen over het aantal dieren, maar ook over de manier waarop ze werden gehouden; in de nieuwe last is dat eruit. Waarom dan niet een last die zich richt op hóé je dieren houdt in plaats van op hóévéél?

Dat argument wordt niet inhoudelijk besproken, want zij bracht het voor het eerst in hoger beroep naar voren. In het omgevingsrecht kan dat niet. Er is één uitzondering, voor het geval uitgesloten is dat andere belanghebbenden erdoor worden benadeeld, en die doet zich hier niet voor.

Wat deze uitspraak niet zegt

Het hoger beroep is ongegrond, de uitspraak van de rechtbank blijft staan en het verzoek om een voorlopige voorziening is afgewezen. Omdat de voorzieningenrechter meteen ook op het hoger beroep heeft beslist, is dit een einduitspraak in hoogste instantie. Voor deze twee percelen ligt het dus vast.

Maar “tien hennen en één haan” is geen landelijke norm, en de Raad van State stelt die ook niet. Het getal komt van dit college, voor deze twee tuinen, onder deze beheersverordening, in deze omgeving, bij dit aantal dieren. Een gemeente verderop kan bij een vergelijkbare tuin op een ander getal uitkomen, en een aantal dat hier te veel is, kan elders ruim binnen de woonfunctie vallen.

Waarom vertel ik dit?

Om twee dingen die los van kippen staan.

Het eerste is die poort. Zolang die open staat, mag de gemeente twee tuinen voor de beoordeling als één terrein nemen, met de dieren van allebei erop. Dat werkt hier in het nadeel van beide houders: ieder wordt aangesproken op een totaal waar zij samen voor zorgen.

Het tweede is de volgorde van je argumenten. Het bezwaar dat de last op het verkeerde aangrijpt — op aantallen in plaats van op de manier van houden — is inhoudelijk niet beoordeeld. Niet omdat het onjuist was, maar omdat het te laat kwam. In het omgevingsrecht breng je je argumenten in bij bezwaar en beroep. Wat je daar laat liggen, is in hoger beroep meestal weg.

En praktisch: de begunstigingstermijn stelt de gemeente vast, dus daar vraag je uitstel. Hier verlengde het college die termijn zelf twee keer, in november 2024 en in juli 2026 — de tweede keer tot twee weken na de uitspraak van de voorzieningenrechter. De rechter geeft geen uitstel, maar heeft wel een eigen ingang: een verzoek om een voorlopige voorziening tegen de last. Dat vroeg de vrouw hier ook.

Eerder schreven we over de civiele tegenhanger van dit soort zaken: Hondenoverlast van de buren: elf honden, en de rechter had geen meetrapport nodig. Daar ging de buurman naar de burgerlijke rechter; hier loopt de route via de gemeente. En over geluidsoverlast die wél gemeten werd en toch onvoldoende bleek: Veertien dagen gemeten en toch geen onrechtmatige hinder.

Raad van State, 27 augustus 2026. Lees hier de hele uitspraak: ECLI:NL:RVS:2026:4979: https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RVS:2026:4979

De informatie op Grensgids is algemeen van aard en is geen juridisch advies. Gaat het om een eigen situatie? Leg die dan voor aan een advocaat of juridisch adviseur.

Houd je dieren in je tuin en weet je niet of dat binnen je woonbestemming past? In Grenzen & Gedoe, de basiscursus burenrecht, zet je eerst de feiten op een rij en zie je daarna hoe je een verzoek bij de gemeente onderbouwt. Een voorbeelddossier en een modelbrief zitten erbij. Kijk op grensgids.com.